Boek : Jane Eyre – Charlotte Brontë

Het boek ‘Jane Eyre’, van de Engelse schrijfster  Charlotte Brontë, is over de hele wereld bekend. Sterker nog, dit boek mag zichzelf tot de wereldliteratuur rekenen.

Charlotte Brontë werd geboren in 1816 en schreef meerdere bekende werken, waaronder ‘Jane Eyre’, ‘The Professor’, ‘Shirley’ en talloze gedichten. Veel van haar verhalen waren gebaseerd op haar eigen ervaringen, zo ook ‘Jane Eyre’. Haar twee zussen, Anna en Emily, waren ook schrijfsters. Emily schreef het alom bekende boek ‘Wuthering Heigts’ en Anna is bekend van het verhaal ‘Agnes Grey’. Helaas voor de literaire wereld, stierven de drie zussen op jonge leeftijd. Charlotte Brontë overleed op 31 maart 1855 aan tuberculose.

Jane Eyre is een jong weesmeisje dat opgenomen is door haar oom en tante Reed, nadat haar ouders beiden in haar jonge jaren zijn gestorven. Haar oom overleed niet lang daarna en deed zijn vrouw op zijn sterfbed de belofte doen om goed voor Jane te zorgen. Jaren nadien woont de 9-jarige Jane nog steeds bij de familie Reed maar goede zorgen krijgt ze niet. Aan eten komt het haar niet te kort en aan andere primaire behoeften ook niet, maar liefdevol wordt zij niet behandeld.

Uiteindelijk komt ze in opstand, waardoor haar tante besluit om haar naar het liefdadigheidsinstituut Lowood te sturen. Hier heerst een strenge discipline en soberheid is het kernwoord van de school. Voor Jane betekent dit een nieuwe kans, want niemand kent haar en dus kan ze met een schone lei beginnen. Haar tante vertelt echter aan de directeur dat zij een bedriegster en leugenaarster is en dat zij ook zo moet worden behandeld, zowel door de docenten als door de andere leerlingen. Dit ontzegt Jane haar nieuwe kans om opnieuw te beginnen en heet van woede begint zij een tirade tegen haar tante waarin ze haar eens duidelijk maakt wat ze van haar vindt. Voor kinderen was dit soort gedrag niet gewoonlijk en haar tante weet dan ook niet wat haar overkomt. Een paar dagen hierna vertrekt Jane per koets naar het instituut, zonder afscheid te nemen van haar familie. Na een lange reis arriveert ze op Lowood en krijgt een vriendelijke ontvangst, vriendelijker dan ze in jaren heeft meegemaakt. Ondanks dat het eten slecht is en er weinig voorzieningen zijn, heeft Jane Eyre het er goed. Niet lang na haar aankomst maakt ze een vriendin, de dertienjarige Helen Burns, die een sterke overtuiging heeft van het geloof. Door de liefdevolle en vergevingsgezinde woorden van Helen, wordt het opstandige karakter van Jane ingetoomd en probeert ze zo goed mogelijk te leven. Wanneer er een epidemie op de school uitbreekt overlijdt Helen aan de tering. De belangrijkste persoon in Jane’s leven wordt weggenomen. De jaren hierna is zij een goede en hardwerkende leerling die veel lof van haar docenten ontvangt. Zij blijft tot haar 18e jaar op het instituut, waarvan zij er twee heeft volbracht als docente. Lange tijd heeft zij zich rustig gevoeld en is tevreden geweest met het leven op Lowood, maar dan keert haar onrustige karakter terug. Zij vindt dat er meer moet zijn in het leven dan het instituut en plaatst een advertiente als gouvernante. Niet lang daarna krijgt zij een reactie van mevrouw Fairfax, die haar een aanstelling aanbiedt op het landhuis Thornfield Hall, in Millcote. Zij dient te zorgen voor de jonge Adèle, een Frans meisje dat daar woont en educatie dient te krijgen. De eigenaar van het landgoed, meneer Edward Rochester, laat zich tot lange tijd niet zien, maar wanneer Jane een brief gaat posten in de stad komt zij hem tegen. Zij heeft er echter geen notie van dat dit haar meester is, maar springt bij wanneer hij van zijn paard valt. Niet lang daarna keert Jane terug op Thornfiel Hall en krijgt dan door dat zij haar meester heeft geholpen. Edward Rochester is een norse man, met weinig vriendelijkheid in zijn karakter. Voor Jane heeft hij echter een speciale interesse, haar eerlijkheid en haar aparte karakter intrigeren hem. Hij nodigt haar vrijwel iedere avond uit om met hem te komen praten voor het haardvuur. Deze gesprekken hebben een eigenaardig karakter en wisselen snel van aard. Het ene moment is Rochester warm tegen Jane, terwijl hij het volgende moment haar geen blik waardig gunt.

Dan op een nacht gebeurt er iets merkwaardigs op Thornfield Hall. Jane wordt midden in de nacht wakker van een vreemd gelach en geduw tegen haar deur. Wanneer zij de deur opendoet staat er een kaars op de grond en de hal staat blauw van de rook. Onmiddellijk rent zij naar de kamer van Mr. Rochester en ziet hem in zijn bed liggen, waarvan de gordijnen in brand staan. Snel maakt ze hem wakker en samen blussen ze de brand. Jane vertelt Rochester van het gelach, de kaars en dat ze de dienstbode Grace Pool verdenkt. Grace Pool werkt op de derde verdieping in een afgesloten kamer en iedere keer dat Jane daarlangs loopt, hoort zij hetzelfde vreemde gelach. Als hij naar Jane geluisterd heeft zegt hij haar hier te blijven wachten, terwijl hij naar de derde verdieping gaat. Aangezien Jane blindelings in haar meester vertrouwt, blijft zij zitten waar ze zit en wacht tot hij terugkomt. Wanneer hij terugkeert, vleit hij Jane en maakt toespelingen, maar in zeker zin blijft de afstand tussen hen nog steeds. Dan pakt hij haar hand en zegt dat hij haar niet kan missen en dat zij zijn kleine vriendinnetje is. Jane, die al enigszins gevoelens had voor Rochester, weet niet echt wat ze hiervan moet denken maar geniet van de aandacht. De dag erna wacht ze vol verwachting op het moment dat hij naar beneden komt, maar hij laat zich niet zien. Als zij aan mevrouw Fairfax, de huishoudster, vraagt waar haar meester zich bevind, krijgt ze te horen dat hij vanochtend vroeg is vertrokken. Teleurgesteld hoort ze van mevrouw Fairfax dat hij naar een bijeenkomst is waar veel rijke mensen zijn, waaronder de welgestelde en mooie Blanche Ingram. Volgens mevrouw Fairfax zou het haar niets verbazen als zij uiteindelijk gingen trouwen. Na een paar weken krijgen ze het bericht op Thornfield Hall dat spoedig alles in orde gemaakt moet worden, aangezien Rochester met een groot gezelschap zal terug komen, incluis Blanche Ingram. Wanneer het gezelschap al een tijdje op het huis verblijft, arriveert er een nieuwe gast, mr. Mason. Diezelfde nacht vindt er weer een vreemde gebeurtenis plaats, wanneer het huis wordt opgeschrikt door een harde schreeuw. Rochester gebiedt iedereen weer naar bed te gaan en vraagt aan Jane of ze met hem meekomt. In de kamer op de derde verdiepring treffen ze daar een gewonde Mason aan en Jane dient een paar uur voor hem te zorgen. Zij stelt verder geen vragen en doet wat er van haar verwacht wordt. Wederom maakt Rochester avances naar Jane, die daar alleen maar verwarder van wordt. Na enkele weken is het duidelijk dat Blanche Ingram en Rochester zullen gaan trouwen, maar voorbereidingen voor een bruiloft worden niet getroffen. Op een avond legt Rochester aan Jane uit dat hij helemaal geen plannen heeft om met Blanche te trouwen, maar dat hij dit alles heeft gedaan om Jane jaloers te maken. Zij is namelijk de vrouw van wie hij houdt. Vol van vreugde zegt Jane ja en een paar weken daarna zijn ze klaar om te trouwen. Voordat het jawoord gegeven kan worden, wordt de bruiloft ruw verstoord door mr. Mason, die beweert dat Rochester al getrouwd is. Dan komt het geheim van de kamer op de derde verdieping naar boven: Rochester’s krankzinnige vrouw zit daar al jaren opgesloten en wordt verzorgd door Grace Pool. Doordrenkt van verdriet besluit Jane dat ze niet langer met Rochester kan trouwen en vlugt weg, met niets anders dan de kleren aan haar lijf.

Na een lange tijd van rondzwerven komt ze aan bij een huisje waar twee jonge dames in wonen. Uitgeput als ze is, valt ze halfdood neer voor de deur en wordt door de dames Mary en Diana opgenomen en verzorgd. Hun oudere broer, St. John, verzorgt een instelling voor haar als lerares aan de dorpsschool. Op een dag vertelt St. John haar dat er een advocaat naar haar op zoek was, want haar steenrijke oom was gestorven en had al zijn bezittingen aan haar nagelaten. Jane, die in de waan was dat zij geen familie meer had, is van de ene op de andere dag steenrijk geworden. Dan blijkt dat St. John, Mary en Diana haar neef en nichten zijn en zij deelt haar erfenis met hen. Samen wonen ze in het huis en leven een gelukkig leven, totdat Jane op een avond Rochester hoort roepen. Zo snel als ze kan vertrekt ze naar Thornfield Hall, waar ze een afgebrande ruïne ontdekt. Van de plaatselijke herbergier hoort ze dat er een erge brand is geweest, waarbij mevrouw Rochester is omgekomen en Rochester zelf zwaar verminkt is geraakt. Diezelfde dag gaat ze naar Rochester toe en beloofd om voor hem te zorgen en hem te trouwen. De liefde voor hem is nooit overgegaan.