Delft

De geschiedenis van Delft

Het gebied rond Delft was al lang voor het begin van onze jaartelling bewoond door boeren, vissers en jagers. Het was een moerassig gebied waar alleen de duinen en terpen geschikt waren voor bewoning. Uit opgravingen in Naaldwijk, Voorburg en Wateringen blijkt dat er ook in de vroege Middeleeuwen en de Romeinse Tijd nederzettingen waren. Maar pas in de elfde eeuw werd het echt een welvarend veeteelt- en landbouwgebied. Eerst op kleine schaal omdat het laag gelegen land regelmatig onderliep, maar na de bouw van de Maasdijk in de dertiende eeuw ging het steeds sneller. De kleine nederzettingen Delft, Vlaardingen en Schiedam groeiden daardoor uit tot welvarende handelssteden.

De naam Delft komt van de eerste vaart, de Delf, die waarschijnlijk rond het jaar 1100 werd gegraven. Halverwege de dertiende eeuw kreeg Delft stadsrechten en daarmee een belangrijke positie in de Staten van Holland. Toen de Delfshavense Schie werd gegraven kreeg Delft een verbinding met de Maas en daardoor met de Noordzee. Dit is de huidige Rotterdamse wijk Delfshaven. Door deze uitbreiding van af- en aanvoermogelijkheden groeide Delft nog verder uit tot handelscentrum. Belangrijke producten waren textiel, boter, tapijt en ook bier. In deze periode werd ook begonnen met de bouw van de Oude Kerk. Al gauw was er behoefte aan een tweede kerk en startte men de bouw van de Nieuwe Kerk. Maar behalve met voorspoed en groei kreeg de stad ook te maken met rampen zoals een brand die een derde van de toen gebruikelijke houten huizen van de stad fataal werd.

In de zestiende eeuw sloot Delft zich aan bij opstand van de Hollandse steden tegen de Spaanse overheersers. Prins Willem van Oranje ging dan in het Prinsenhof wonen, waar hij later werd vermoord in opdracht van de Spaanse koning. Willem van Oranje werd begraven in de Nieuwe Kerk, een traditie die wordt gevolgd door zijn nageslacht, het Nederlandse koninklijk huis.

De zeventiende eeuw was de Gouden Eeuw voor de Hollandse steden, ook in Delft, dat vestigingen had van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie en de West-Indische Compagnie. In deze tijd ontstond een product dat Delft wereldberoemd zou maken: het op Chinees porselein en Spaans aardewerk geïnspireerde Delfts Blauw. Halverwege de zeventiende eeuw werd Delft nogmaals getroffen door een enorme ramp. Een ontploffing van het toenmalige Kruithuis, de stedelijke opslagplaats van buskruit, maakte veel slachtoffers en verwoeste wederom een groot deel van de stad. Dankzij de toenemende welvaart kon Delft de schade herstellen, nu met stenen huizen en gebouwen. Hierdoor dateren de meeste historische gebouwen uit deze tijd. Het nieuwe Kruithuis is, om herhaling te voorkomen, een eind buiten de stad langs de Schie gebouwd en bestaat nog steeds. In deze welvarende periode bloeiden de kunsten en wetenschappen op. Delftse schilders als  Jan Steen, Johannes Vermeer en Pieter de Hoogh werden wereldberoemd. Antonie van Leeuwenhoek verbeterde de toenmalige microscoop zodanig dat de wetenschappers er ook echt iets door konden zien en Hugo de Groot werd een internationaal bekende rechtsgeleerde.

Ten tijde van de Franse bezetting rond het begin van de negentiende eeuw kwam er een periode van economische neergang in. Behalve dankzij de plaatselijke specialisatie in de wetenschap, zorgde in de twintigste eeuw de industrialisatie voor betere tijden. De in de negentiende eeuw opgerichte Gist- en Spiritusfabriek was de grootste fabriek van Delft. Behalve gist werd er ook spiritus geproduceerd, ontstond er het parfumfabriekje Maison Neuve en werd een Oliefabriek toegevoegd. Bijzonder was dat de directie voor die tijd veel aandacht had voor het welzijn van de arbeiders. Zoals alle steden en dorpen in de negentiende eeuw breidde Delft sterk uit. Tegenwoordig heeft de stad een kleine honderdduizend inwoners en is een unieke mix van historie en high tech. De stad heeft een goed bewaard historisch centrum met nog het oorspronkelijke Middeleeuwse stratenplan, grachten, musea en veel historische gebouwen. Maar het is ook een internationaal centrum voor wetenschap en techniek, met behalve de Technische Universiteit een concentratie van geavanceerde bedrijven en moderne onderzoeksinstituten, zoals TNO en het Waterloopkundig Laboratorium. De aanwezigheid van studenten heeft gezorgd voor een grote horeca-dichtheid en veel cafés en restaurants hebben gezellige terrassen in een historische sfeer, zoals op de Beestenmarkt. 

Bezienswaardigheden in Delft

De binnenstad van Delft telt meer dan 600 rijksmonumenten, de meesten uit de zestiende en de zeventiende eeuw en sommigen nog ouder. Een groot aantal ervan ligt aan de Oude Delft, zoals het Sint Barbaraklooster, de Sint Hippolytuskapel, het Gemeenlandshuis van Delfland, de Waalse kerk en het Oost-Indisch Huis. Stadsherberg De Mol aan de Molslaan 104, is gebouwd aan het eind van de vijftiende eeuw en  een van Delft´s oudste gebouwen.

Aan het Sint-Agathaplein staan het Stedelijk museum, het Prinsenhof en het Museum Nusantara. Het Prinsenhof was oorspronkelijk het Sint Agathaklooster en is in vijftiende eeuw gebouwd in de Laat-Gotische stijl van die tijd. Het is vooral bekend omdat de Prins Willem van Oranje er heeft gewoond en er werd vermoord. In het trappenhuis kun je de grote kogelgaten van die middeleeuwse afrekening nog altijd zien.

De Nieuwe Kerk aan De Markt is een Gotische kruisbasiliek, gebouwd in de veertiende eeuw. Aan De Markt staan meer historische panden zoals het Stadhuis. Dit werd in de Middeleeuwen gebouwd op de plaats van de grafelijke gevangenis en is na een brand herbouwd in renaissancestijl. De dertiende eeuwse gotische gevangentoren is bij de brand gespaard gebleven. De Oude Kerk is al rond het jaar 1200 gebouwd en is in de loop van de eeuwen steeds verder uitgebreid in verschillende Gotische stijlen. De veertiende eeuwse toren is 75 m hoog en staat zo’n 2 meter uit het lood. In de spits hangt een grote zestiende eeuwse klok die zo loodzwaar is, dat hij alleen wordt geluid bij speciale gelegenheden.

Molen de Roos aan de Phoenixstraat dateert van het begin de achttiende eeuw en stond op de stadswal waarvan nog een stukje te zien is.

De Oostpoort aan het Oosteinde werd rond het jaar 1400 gebouwd en is de enige overgebleven stadspoort. De Oostpoort bestaat uit een landpoort en een waterpoort.

Via het Toeristen Informatie Punt van de gemeente zijn een aantal stadswandelingen verkrijgbaar met thema’s als “de Verenigde Oost-Indische Compagnie in Delft” en “bekende Delftse Schilders, Schrijvers en Wetenschappers”. Er is een fietsroute door Delft, Schiedam en Delfshaven en er zijn diverse kano- en skateroutes in de omgeving van Delft.

Delft heeft een aantal natuur- en recreatiegebieden, zoals het Delftse Hout aan de oostzijde van de stad. Er is een grote plas met mogelijkheden om te zwemmen, surfen en roeien. De rand van de plas omvat een aangelegd strand waar je kunt zonnen. Rond de plas kan gewandeld, geskate en gefietst worden en er is onder andere een hertenkamt, een kinderboerderij en een waterspeeltuin. Aan de andere kant van Delft ligt Midden Delfland, een groot groen gebied tussen Delft, Westland en Rotterdam. Het is een Oud-Hollands poldergebied met smalle weggetjes, slootjes met treurwilgen, kilometers lange fietspaden en een uitgebreid uitzicht over alle weilanden.