Wat is Yoga?

Yoga is een hindoeïstische filosofie die leert hoe je je geest, je gevoel en je lichaam kunt beheersen, met als uiteindelijk doel de vereniging met God. Het woord yoga is afgeleid van het Sanskriet werkwoord yugh en betekent iets als “verbinden” of “samenvoegen”. Ons woord juk schijnt daar zelfs nog een relatie mee te hebben, in ieder geval verbindt een juk ook twee emmers of twee dieren.

Er zijn veel verschillende vormen van yoga, die langs verschillende wegen leiden. Bijvoorbeeld de weg van het intellect of de weg liefde en toewijding. Er is de Raja yoga, de koninklijke weg van de naar binnen gerichte concentratie en de Karma yoga van onzelfzuchtige handelingen zonder gehechtheid. Chakra yoga is een spirituele variant die werkt met de chakra's of energievelden. Mantra yoga is gebaseerd op het gebruik van mantra´s, mystieke spreuken en geluidsvibraties en Kundalini yoga op het opwekken van de goddelijke kracht die in het bekken sluimert en die door oefening gewekt kan worden en in het lichaam kan opstijgen.
 

Het ontstaan van Yoga.

Duizenden jaren voor het begin van onze jaartelling werd yoga in India al mondeling onderwezen, van leraar op leerling en van generatie op generatie. Het ging en gaat vooral om ervaringen en niet om theorie, die voor onze Westerse cultuur vaak zo belangrijk is.

Wel zijn er later in de geschiedenis teksten geschreven over yoga. Een passage uit de Mahabharata, een  hoofdstuk van de Bhagavad gita, dat waarschijnlijk uit de derde eeuw voor onze jaartelling dateert, wordt door veel mensen gezien als de belangrijkste geschreven tekst over yoga. Hierin wordt de held-krijger Arjuna door zijn wagenmenner, die eigenlijk de god Krishna blijkt te zijn, aangespoord om de koninklijke weg van de yoga te gaan.

Dan is er nog het klassieke standaardwerk van Patanjali, de Yoga soetra's. Patanjali verhoogde het niveau van de yogatechniek en gaf er een metafysische grondslag aan, hoewel hij vooral de praktijk beschreef. De in het Westen zo populair geworden Hatha Yoga staat ook in de boeken, de Hatha Yoga Pradipika stamt uit de vijftiende eeuw.

Yoga in het Westen.

Diverse volkeren in Azië, maar bijvoorbeeld ook de Indianen van Noord Amerika, hebben in de loop der eeuwen methoden ontwikkelt om de balans oftewel de gezondheid van lichaam en geest te bewaren of te verbeteren. In onze Westerse cultuur waren er geen vergelijkbare methoden, die door brede lagen van de bevolking gebruikt kunnen worden. Er kwam, door de toegenomen welvaart en de steeds jachtiger wordende levensstijl, wel steeds meer behoefte aan. In de tweede helft van de 20e eeuw werden daarom technieken als yoga uit Azië geïmporteerd, vaak  aangepast aan de Westerse behoefte. De yogavorm die in het Westen het meest wordt beoefend, is de Hatha Yoga. Deze yogavorm is niet spiritueel of religieus gericht, maar fysiek. Het is een programma van lichaamshoudingen en ademhalingstechnieken om beheersing over de geest en vooral het lichaam te verkrijgen. Wel wordt er vanuit gegaan dat lichaam en geest elkaar beïnvloeden, een yogales wordt dan ook altijd afgesloten met een ontspanningsoefening. De oefeningen hebben tot doel je eigen gezondheid en ontspanning bevorderen. Toch is dit niet per definitie egoïstisch. Eén van de doelstellingen van yoga is om door middel van de oefeningen een goed en evenwichtig mens te worden. Iemand die in alle opzichten gezond is, zowel lichamelijk als geestelijk, is in staat om een gelukkig leven te leiden, voor zichzelf maar ook samen met anderen. Vanuit de fysiek gerichte Hatha Yoga zijn weer nieuwe soorten ontwikkeld van eveneens fysiek gerichte yoga, zoals Poweryoga, Pilates en dansyoga.

Wie kan yoga beoefenen?

In principe kan iedereen yogalessen volgen. Yoga is geen therapie maar kan in sommige gevallen wel therapeutisch werken door het ontspannende effect. Ingeval van chronische ziekte is overleg vooraf met de behandelend arts of therapeut raadzaam. Bij ademhalingsproblemen zoals hyperventilatie is het aan te raden om eerst een ademtherapie te volgen in individuele sessies bij een daarin gespecialiseerde yogaleraar. Daarna kun je dan zonder in de problemen te komen meedoen aan een groep. Er bestaan ook aangepaste yoga-vormen speciaal voor gehandicapten, ouderen en kinderen.