Vertalers en vertaaldiensten

Wat is een goede vertaler?

Hebt u wel eens met een zoekmachine gezocht naar een vertaler of een vertaalbureau?  Een eerste blik op het scherm laat zien dat het aanbod overgroot is.  Maar hoe is hiertussen nu een betrouwbare vertaler te vinden?  Waar zit eigenlijk het verschil tussen een bijklussende student en een echte taalprofessional?  Dit artikel gaat in op enkele wezenlijke facetten van het vertaalvak.

Vertalen naar de moedertaal.

De meeste vertalers zetten een tekst vanuit een vreemde taal om naar de eigen moedertaal.  Hiervoor is niet alleen grondige kennis van de zogenaamde bron- en doeltaal nodig, maar een vertaler moet ook in staat zijn de fijnste finesses en woordspelingen in de vreemde brontaal te begrijpen.  Naast een uitstekende woordenschat en een perfecte beheersing van de stijl, grammatica en spelling van de eigen taal moet een vertaler eigenlijk ook de vreemde taal feilloos meester zijn.  Zelfs wanneer de beide talen (bron- en doeltaal) verregaande verwantschap hebben, zoals bijvoorbeeld het Duits en het Nederlands, zijn er toch nog aanzienlijke verschillen in de manieren waarop een gedachte uitgedrukt wordt in woorden en zinnen. Dit wordt onder andere beinvloed door de cultuur waarin de taal wordt gebruikt; veel uitdrukkingen zijn zelfs uniek voor een taal.

Taalkennis en het voorkomen van typische fouten

Een correcte vertaling geeft heel precies de bedoeling van de brontekst weer.  Dit is, zou je kunnen zeggen, de hele kunst.  Natuurlijk zijn er bij de uiteenlopende soorten van teksten verschillende benaderingen nodig.  Er zit een wereld van verschil tussen bijvoorbeeld een technische machinehandleiding en een gedicht.  Het vertalen van het laatste is absoluut een veel grotere prestatie dan het eerste. Naarmate een minder letterlijke vertaling wordt vereist, moet de vertaler creatiever zijn en bewijzen dat hij/zij in staat is een gedachte of bedoeling treffend weer te geven.  Maar ook teksten die op het eerste gezicht eenvoudig te vertalen schijnen, zitten soms vol met valkuilen.  Voorbeelden zijn de zogenaamde 'valse vrienden' of 'barbarismen', woorden of zinnen die veel lijken op uitdrukkingen in de eigen taal.  Een beginnende of onwetende vertaler zal al gauw geneigd zijn het Duitse 'gierig' met 'gierig', 'massgebend' met 'maatgevend', 'mehrere' met 'meerdere' te vertalen: helaas allemaal onjuist.  Ook is, zelfs bij verwante talen, een diepgaande kennis van de grammatica van de brontaal onmisbaar.

Vakkennis

Naast beheersing van de taal moet een vertaler natuurlijk vertrouwd zijn met het vakgebied waarin hij/zij vertaalt. Sommige vertalers beperken zich tot een werkveld, bijvoorbeeld juridische teksten. Zo'n vertaler is meestal bij een rechtbank beedigd.  Andere veelvoorkomende vakgebieden zijn informatica, techniek, marketing, internet - overigens terreinen die wel eens met elkaar worden gecombineerd. Sommige vertalers beperken zich uitsluitend tot literatuur.  Specialisatie is een belangrijk criterium het kiezen van de juiste vertaler. Het beste is waarschijnlijk zich niet te laten verleiden door spotgoedkope tarieven, maar vooral te kijken naar vakkennis en ervaring.

Jan Reitsma

Vertaler Duits - Nederlands

http://www.janreitsma.de