De kruidentuin

Kruiden worden al eeuwen gebruikt  om de smaak van voedsel te verbeteren en te verfijnen. In de tijd voordat er koelkasten en diepvriezers bestonden, werden regelmatig sterke specerijen als peper,  kruidnagels en dergelijke gebruikt om de smaak van bedorven voedsel weg te werken.

Gelukkig is dat tegenwoordig niet meer nodig en worden tuinkruiden en specerijen alleen nog gebruikt om de smaak te verfijnen. Specerijen komen meestal uit exotische gebieden en werden in onze streken geintroduceerd tijdens de Gouden Eeuw, toen de handel op gang kwam met gebieden in Azië. Tuinkruiden komen meestal van dichterbij, uit het Middellandse Zeegebied en het Midden Oosten. Sommige, zoals peterselie en selderij, zijn inheemse kruiden in Nederland en België. De meeste kruiden hebben smaak- en geurstoffen in de vorm van vluchtige oliën. Die kan in hun bladeren, bloemen, stengels, zaden en soms in de wortels zitten.

Kruiden zijn ook eeuwenlang belangrijk geweest vanwege hun geneeskrachtige werking. In de Middeleeuwen had elk klooster en veel kastelen wel een tuin waarin monniken of kruidenvrouwtjes bepaalde kruiden kweekten om dienst te doen als medicijnen. Dit was ooit de basis van onze tegenwoordige medicijnen, hoewel deze tegenwoordig chemisch worden vervaardigd in fabrieken. In de homeopathie en fytotherapie worden echter nog steeds echte planten en kruiden gebruikt.

Tegenwoordig worden kruiden toch vooral gebruikt voor in het eten. Als je altijd de beschikking wilt hebben over verse tuinkruiden, dan is het handig om een kruidentuintje te aan te leggen zodat je altijd bij de hand hebt. Zo´n tuintje hoeft niet groot te zijn, het kan zelfs op een balkon of in een vensterbank, als de kruiden maar voldoende zon krijgen.

Tijm, dragon, majoraan, rozemarijn, bieslook en salie zijn vaste planten die je maar een keer hoeft te planten. Oregano, dille, en koriander zijn eenjarige planten, die je elk jaar opnieuw in je kruidentuin moet zetten. Al deze kruiden doen het goed in Nederland en België, maar de meesten moeten moeten wel goed in de zon staan en in een droge, zanderige grond. Je moet ze dus niet veel mest geven. Basilicum heeft wat meer warmte nodig en een rijkere, vochtige grond. Het is handig om basilicum in een losse pot te zetten zodat je hem eventueel binnen achter glas kunt zetten als het langere tijd slecht weer is. Dille heeft minder zon en warmte nodig, maar net als basilicum vergeleken met andere kruiden wel een rijkere, goed bemeste grond.

De volgende kruiden vormen een mooie basis voor je eigen kruidentuintje.

Tijm, ook wel Thijm genoemd, is heel aromatisch en onmisbaar in Italiaanse en Spaanse gerechten. Het smaakt vrij sterk, dus met mate gebruiken want anders gaat het de tijmsmaak overheersen. Het is goed tegen hoofdpijn en voor de luchtwegen, daarom is het ook de basis voor het eeuwenoude hoestdrankje thijmsiroop.

Marjolein, ook wel majoraan genoemd, lijkt een beetje op thijm en heeft een verfijnde, kruidige smaak, die nog versterkt wordt als je deze kruiden droogt. Het smaakt lekker bij vlees en worst en de verse blaadjes passen prima in de salade.

Oregano heeft een kruidige en zoetige smaak en wordt onder andere samen met thijm in pizza´s gebruikt. Ook fijngehakte Dragonblaadjes passen in dit groepje.

Basilicum, oftewel koningskruid, lekker in salades. In de Italiaanse keuken wordt het vaak gecombineerd met  tomaat. Als je basilicumblaadjes meekookt met gerechten, dan moet je het pas op het laatst toevoegen, want door te lang koken verliezen ze hun smaak. Als geneesmiddel werd basilicum vroeger gebruikt voor het stimuleren van de spijsvertering en het voorkomen van maag- en darmklachten.

Koriander wordt tegenwoordig vooral gebruikt in Aziatische gerechten, zowel de gemalen zaadjes (ketoembar) als de verse blaadjes. Toch werd het vroeger al algemeen gebruikt in Belgische en Nederlandse gerechten. Het wordt bijvoorbeeld nog steeds gebruikt bij de productie van witbier volgens het traditionele Belgische recept. Hoewel koriander gezond is en de meeste mensen het heerlijk vinden, zijn er sommigen die het echt walgelijk vinden en er zelfs allergisch voor zijn.

Dille heeft fijne, sprieterige blaadjes, die vooral lekker zijn in salades en bij vis.
 

Er zijn natuurlijk nog veel meer kruiden, afhankelijk van wat je veel gebruikt in de keuken en wat je lekker vindt, kun je je eigen samenstelling maken. Het beste kun je de plantjes kopen in een tuincentrum. Die van de supermarkt staan wel in een klein potje, maar dat is alleen om ze langer te  kunnen bewaren, het zijn niet echt blijvende planten.